Rozprawa Jacka Pyżalskiego pt. "Agresja elektroniczna i cyberbullying jako nowe zachowania ryzykowne młodzieży gimnazjalnej( Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls 2012) jest wciąż aktualna. Jest to znakomite studium interdyscyplinarne autorstwa pedagoga, którego wiedza ma charakter ekspercki najwyższego poziomu. Nie ma się jednak co dziwić, skoro reprezentował on polskich naukowców w międzynarodowej sieci badaczy zjawisk związanych z cyberbullyingiem.
Wieloletnie doświadczenia badawcze Pyżalskiego nad agresją i problemami dyscypliny w procesie socjalizacji dzieci i młodzieży,
zaowocowały rozprawą, która łączy w sobie erudycję z wysokimi
kompetencjami metodologicznymi (w tym przypadku rozdział o założeniach metodologicznych
badań może służyć za przykład tego, jak należy konceptualizować własne badania
naukowe, jak konstruować i realizować kluczowe dla nich etapy).
Wciąż mamy mało badań reprezentatywnych, na ogólnopolskiej populacji, a w tym
przypadku diagnoza nie ma charakteru wycinkowego, gdyż pozwala na wyciąganie z
uzyskanych danych empirycznych istotnych społecznie, psychologicznie i
pedagogicznie wniosków naukowych. Reprezentatywność nie dotyczy tylko próby
badawczej, ale także autorów rozpraw naukowych poświęconych nowym mediom w
różnych zresztą zakresach. Autor sięga przede wszystkim po publikacje wybitnych
specjalistów tej problematyki w świecie, a to dzięki temu, że z nimi sam
współpracuje i wymienia się wynikami badań. Nie pomija przy tym także polskich
badaczy, także tych mniej kompetentnych, ale wciąż jednak znaczących w swoich
środowiskach akademickich.
Szczególną wartością pracy naukowej Pyżalskiego jest to, że bezrefleksyjnie nie
reprodukuje i nie streszcza nam czyichś poglądów, ale dokonuje logicznego i
syntetycznego uporządkowania najnowszej wiedzy naukowej na temat przemocy, a
przy tym potrafi także taktownie zająć własne stanowisko, spierać się z
autorami niektórych teorii czy badawczych podejść. Tym samym potwierdza klasę
własnej wiedzy i refleksji, jak i wpisuje się w ogólnoświatowy dyskurs naukowy
w kluczowym dla jego badań zakresie.
Co jest tu niesłychanie ważne, Autor nie przystąpił do pisania tej rozprawy z
założoną wcześniej tezą (a taka wciąż przeważa w pracach niektórych pedagogów,
psychologów i socjologów), że trzeba koniecznie udowodnić zły wpływ mediów i
nowych technologii komunikacyjnych na rozwój dzieci i młodzieży. On tego nie
przesądza, dobierając w tym celu jedynie słuszne, bo poprawne politycznie
źródła, ale dokonuje wielostronnego oglądu tych procesów, troszcząc się o jak
najbardziej obiektywne odzwierciedlenie stanu wiedzy naukowej, a nie
publicystycznej, potocznej czy propagandowej na użytek polityków.
Narracja jest
bardzo klarowna, a przy tym autor dokonuje bardzo ciekawych, nigdzie dotąd tak
nie analizowanych porównań, własnych syntez czy opracowań tabelarycznych
kluczowych podejść do interesujących go kwestii.
Rozprawa jest znaczącym wkładem w naukę światową, a nie tylko lokalną. Świetne
są też przywołane w tej rozprawie konteksty społeczno-kulturowe korzystania
przez współczesną młodzież w różnych regionach świata z internetu, (np. nowe
kategorie przyczyn stratyfikacji społecznej w wyniku podziału cyfrowego
(digital divide, analfabetyzmu cyfrowego, który różnicuje dostęp do kapitału intelektualnego
i kulturowego).
Nowe umiejętności i wiedza są potrzebne do efektywnego i
twórczego korzystania nie tylko z nowej technologii, ale także jej zasobów
informacyjnych i kulturowych. Formułowane przez autora tezy są nasycane
wynikami badań, diagnoz, które pozwalają na rozpoznawanie istniejących w
zglobalizowanym świecie prawidłowości rozwojowych i aplikacyjnych u globalnych
nastolatków.
W części teoretycznej istotny jest rozdział o normatywności on-line,
gdyż ta sfera wirtualnej socjalizacji musi szczególnie interesować pedagogów.
Powinni oni być zainteresowani budowaniem kultury szacunku w cyberświecie nie
tylko przez upowszechnianie prawa na ten temat. Edukacja i wychowanie w
rodzinie muszą stanowić profilaktykę dla zachowań i postaw, które mogłyby w
przyszłości być naruszane przez dzieci i młodzież w posługiwaniu się nowymi
technologiami komunikacyjnymi.
Rozdziały poświęcone agresji elektronicznej są
wyjątkowej jakości wkładem w rozwój nauk społecznych, gdyż obfitują w głęboko
przemyślane i świetnie uzasadnione - autorskie klasyfikacje, charakterystyki i
schematy. Te ostatnie czynią nieznane dotychczas w naszym kraju teorie,
bardziej przejrzystymi i pozwalającymi na konstruowanie i operacjonalizację
zmiennych do badan empirycznych.
Książka jest merytorycznie znakomita, nowatorska, a przedstawione w niej wyniki
własnych badań potwierdzają wdrażanie przez autora najwyższych standardów
metodologii badań empirycznych. Przez najbliższe lata kolejne pokolenia badaczy
będą się do nich odwoływać, gdyż nie da się pominąć tej książki w dalszych
studiach nad przemocą wśród młodzieży i z udziałem nowych narzędzi
komunikacyjnych. Niewątpliwie wpłynie ona także na potrzebę konstruowania
nowych teorii socjalizacji i wychowania, a jeśli tak się stanie, to będzie
najwyższej rangi wkładem Jacka Pyżalskiego w pedagogikę ponowczesnej doby. Tę
publikację nie tylko warto, można, ale należy przeczytać, jeśli
chce się dostrzec to, co naprawdę młodzież wyczynia w wirtualnej przestrzeni,
usiłując zarazem wpłynąć na tę rzeczywistą.
Komentarze